6 Şubat 2023 tarihinde Türkiye Cumhuriyeti’nin güneydoğu Anadolu Bölgesi’ni sarsan depremler, sadece coğrafi bir olayın ötesinde, modern Türkiye tarihinin en yıkıcı felaketlerinden biri olarak hafızalara kazınmıştır. Bu büyük depremlerin merkez üssü ve en ağır hasarı alan illeri olarak Hatay ve Kahramanmaraş, bu asrın felaketinin adı olmuşlardır. Bu iki şehir, sadece fiziksel yıkımın değil, aynı zamanda toplumsal, ekonomik ve psikolojik olarak da derin izler bırakan bir travmanın simgeleri haline gelmiştir. Felaketin büyüklüğü, yapı stoğunun durumu, kurtarma süreçlerinin zorlukları ve yeniden inşa etme mücadelesi, bu iki kentin yaşadığı dramın boyutlarını gözler önüne sermektedir.
Kahramanmaraş, depremlerin ana şokunun yaşandığı ve Richter ölçeğinde 7.7 büyüklüğündeki ilk sarsıntının merkez üssüne en yakın yerleşim yerlerinden biriydi. Şehir merkezi ile çevresindeki ilçeler, binaların büyük bir kısmının ayakta kalamadığı, altyapının tamamen çöktüğü bir tablo sergiledi. Kahramanmaraş, yüzyıllardır süregelen tarihi dokusuyla, özellikle Osmanlı ve Selçuklu dönemlerinden kalma mimari mirasları ile biliniyordu. Ne yazık ki, bu kültürel mirasın önemli bir bölümü, depremin şiddeti karşısında yok oldu. Şehrin sanayi tesisleri ve tarımsal üretim kapasitesi de ciddi darbe aldı, bu da bölgenin ekonomik toparlanma sürecini uzun vadede etkileyecek kritik bir faktördür. Kentin hızlı kentleşme sürecinde denetimden geçmiş depreme dayanıklı yapılar yerine, daha eski ve riskli binaların yoğunluğu felaketin can kaybını artıran temel etkenlerden biri olmuştur.
Hatay ise, coğrafi konumu itibarıyla farklı zorluklarla karşı karşıya kalmıştır. Antakya, tarihin en eski yerleşim yerlerinden biri olup, farklı medeniyetlerin izlerini taşıyan eşsiz bir mozaikti. Roma, Bizans ve Osmanlı dönemlerine ait yapılar, müzeler ve tarihi çarşılar, depremin yıkıcı etkisiyle yerle bir oldu. Hatay’ın yaşadığı yıkımın bir diğer önemli boyutu ise, depremin ardından meydana gelen zemin sıvılaşması ve fay hatlarının yüzeye yakınlığı nedeniyle oluşan yer kabuğu hareketlerinin yarattığı kalıcı deformasyonlardır. Bu durum, mevcut hasarın onarılmasının ötesinde, gelecekteki yerleşim planlamasını kökten değiştirmeyi gerektiren yapısal sorunları beraberinde getirmiştir. Ayrıca, Hatay’ın lojistik açıdan zorlu coğrafyası, özellikle ilk saatlerde arama kurtarma ekiplerinin ve yardım malzemelerinin ulaşımını güçleştirmiştir.
Asrın felaketinin adı olmalarının ardındaki nedenlerden biri de, depremlerin şiddeti ile yapı stokunun dayanıklılığı arasındaki uyumsuzluktur. Türkiye’nin deprem gerçeği göz önüne alındığında, uygulanan yapı standartlarının sahada ne ölçüde hayata geçirildiği sorusu, bu iki kent özelinde yeniden gündeme gelmiştir. Birçok uzman, can kayıplarının büyük ölçüde yapı kusurlarından kaynaklandığını belirtmektedir. Özellikle ruhsatsız yapılar, mühendislik hizmeti almamış binalar ve denetim mekanizmalarındaki zaaflar, doğal afeti büyük bir insan eliyle yaratılmış faciaya dönüştürmüştür. Kahramanmaraş ve Hatay, bu yapısal sorunların en acı sonuçlarını deneyimleyen şehirler olmuşlardır.
Depremin yarattığı insani kriz, bu iki kentin karşılaştığı en büyük zorluktur. Milyonlarca insan yerinden edilmiş, barınma, gıda ve sağlık hizmetlerine erişim büyük ölçüde sekteye uğramıştır. Hatay’ın bir kısmı, özellikle Antakya’nın tarihi merkezi, haritadan neredeyse silinmiş durumdadır. Bu durum, sadece fiziki bir kayıp değil, aynı zamanda kolektif hafızanın ve kimliğin de parçalanması anlamına gelmektedir. İnsanlar, köklerinden, komşularından ve hayatlarını kurdukları mekanlardan koparılmışlardır. Bu psikososyal travmanın iyileşmesi, fiziksel yeniden inşadan çok daha uzun zaman alacaktır.
Yeniden inşa süreci, bu iki şehir için sadece binaları ayağa kaldırmak anlamına gelmemektedir. Kahramanmaraş ve Hatay’ın geleceği, depreme dirençli, modern şehircilik ilkelerine uygun ve yerel kültürle bağdaşan yeni bir vizyon gerektirmektedir. Bu süreçte karşılaşılan en büyük zorluklardan biri, yerinde dönüş ve şehir planlaması kararlarıdır. Riskli bölgelerden uzaklaşma zorunluluğu, mevcut sosyal dokunun korunması gerekliliği ile çatışmaktadır. Hatay’ın tarımsal ve tarihi alanlarının korunması ile Kahramanmaraş’ın sanayi ve üretim gücünün yeniden canlandırılması, hassas bir denge gerektirmektedir.
Sonuç olarak, 6 Şubat depremleri, Türkiye için bir dönüm noktasıdır. Ancak bu dönüm noktasının en belirgin ve en acı imzası, kuşkusuz Hatay ve Kahramanmaraş’ın yaşadığı derin yaralardır. Bu iki şehir, felaketin büyüklüğünü, kentsel hazırlıksızlığın maliyetini ve dayanışmanın ne kadar hayati olduğunu tüm dünyaya göstermiştir. Onların adı, gelecek nesillere sadece bir doğal afet tarihi dersi değil, aynı zamanda felaket sonrası iyileşme ve direnç gösterme mücadelesinin de sembolü olarak kalacaktır. Asrın felaketinin adı olan bu iki kent, küllerinden doğma mücadelesi verirken, tüm ülkenin umudu ve sorumluluğu altında bulunmaktadır. Bu yeniden yapılanma süreci, sadece betonarme yapıların değil, aynı zamanda toplumsal güvenin ve yönetişim mekanizmalarının da güçlendirilmesi fırsatını sunmalıdır.
Yazıma Deprem bölgesine ilk gün ile beraber gönüllü olarak gitmiş olduğum,afet bölgesindeki yaşadıklarıma, tanık olduğum bir kaç konu ile son vermek istiyorum.
✅Siz hiç altında ölen çocuğu olduğunu bilmeden Altımdaki taşı alın bana batıyor diyen ANNE gördünüz mü? Ben gördüm
✅Siz hiç 10 katlı binanın altında Babasının sesini duyan kızın feryadını duydunuz mu ? Ben duydum .
✅Siz hiç bir ayağı enkazın altın da kalan bir genci abi kesin ayağımı
Da kurtarın beni diyen gencin ayağını canlı canlı kestiniz mi ?
✅Siz hiç ALLAH'IM BABAMİN BİR AYAĞI DA OLSA BULAYİM DA MEZARI DEYİP ZİYARET EDEN BİR KIZ ÇOCUĞUNUN ÇARESİZLİĞİNİ GÖRDÜNÜZ MÜ? BEN DUYDUM BİZZAT ŞAHİT OLDUM.
✅ Siz HİÇ CAN PAZARIN DA ÖLMÜŞ BİR ABLAMIZIN PARMAĞIN DA Kİ YÜZÜĞÜ CALMAK İCİN PARMAĞINI KESMEYE ÇALIŞAN KANSIZ ŞEREFSİZ MALUKATLARİ GÖRDÜNÜZ MÜ? BEN GÖRDÜM.
KISACASI İNSANLIĞIN MERHAMETİN ZİRVESİNİ DE GÖRDÜM
ŞEREFSİZLİĞİN, AHLAKSIZLIĞIN EN UÇ NOKTASINI DA GÖRDÜM
8 GÜN DE ÖMRÜMÜN 80 YIL ALDIĞI BİR 8 GÜN GÖRDÜM.
RABBİM BİRDAHA BÖYLE BİR ASRIN
FELAKETİNİ GÖSTERMESİN AMİN.
UNUTMAYALIM Kİ DEPREM ÖLDÜRMEZ.
İHMAL ÖLDÜRÜR .