Liyakat (meritokrasi); bireylerin dini, etnik, sosyal sınıf veya akrabalık gibi olgusal bağlarından bağımsız olarak, yalnızca yetenek, emek, nitelik ve başarılarına göre değerlendirilmesini esas alan yönetsel ve toplumsal bir ilkedir. Tarihsel süreçte kayırmacılık (patronaj/nepotizm) ve aristokratik ayrıcalıklara bir tepki olarak gelişen liyakat anlayışı, günümüz modern toplumlarında adil bir düzenin temel taşı olarak kabul edilir. Bir toplumun güçlü olması yalnızca sahip olduğu ekonomik imkânlarla, binalarla, teknolojilerle veya kalabalık nüfusuyla ölçülmez. Asıl güç; işin ehline verildiği, adaletin gözetildiği ve insanların hak ettikleri yere emekleriyle gelebildiği bir düzen kurabilmektir. İşte bunun adı liyakattir. Liyakat; bir göreve, makama veya sorumluluğa kişinin yakınlığına, tanıdıklarına, siyasi görüşüne ya da kişisel ilişkilerine göre değil; bilgisine, tecrübesine, yeteneğine, ahlakına ve o görevi hakkıyla yerine getirebilme kapasitesine göre getirilmesidir.Çünkü bir işi en iyi yapabilecek insan yerine, sadece birilerinin yakını olduğu için başka birini göreve getirmek; yalnızca bir kişinin hakkını yemek değildir. Aynı zamanda o görevin, kurumun ve toplumun geleceğini de tehlikeye atmaktır.
Liyakatın olmadığı yerde güven zedelenir. İnsanlar çalışmanın, üretmenin ve kendini geliştirmenin bir anlamı olmadığına inanmaya başlar. “Nasıl olsa hak eden değil, tanıdığı olan kazanıyor” düşüncesi toplumun en tehlikeli hastalıklarından biridir. Bu düşünce yaygınlaştığında gençlerin hayalleri küçülür, insanların devlete ve kurumlara olan güveni azalır, adalet duygusu yara alır.Oysa liyakatın hâkim olduğu bir toplumda insan bilir ki emek karşılıksız kalmaz. Bilgi değerlidir, dürüstlük değerlidir, tecrübe değerlidir. İnsanlar birbirleriyle tanıdıkları üzerinden değil, ortaya koydukları başarı üzerinden yarışır. Liyakat yalnızca devlet yönetiminde değil; eğitimde, iş hayatında, belediyelerde, sivil toplum kuruluşlarında ve hayatın her alanında önemlidir. Bir öğretmenin sınıfına, bir yöneticinin makamına, bir mühendisin önemli bir projeye, bir doktorun hastasının başına getirilmesinde temel ölçüt ehliyet ve yeterlilik olmalıdır.
Çünkü yanlış insanı doğru makama koymak, doğru insanı yanlış yerde tutmaktan çok daha büyük bir kayıptır.
Liyakat aynı zamanda adaletin kardeşidir. Adaletin olmadığı yerde liyakat yaşayamaz; liyakatin olmadığı yerde de adalet yara alır. Bir toplumun yöneticileri, “Bu kişi benim yakınım mı?” diye değil, “Bu kişi bu görevi en iyi şekilde yapabilecek kişi mi?” diye sormalıdır. Unutulmamalıdır ki makamlar insanı değerli yapmaz. İnsanın karakteri, bilgisi, emeği ve yaptığı iş makamı değerli hâle getirir. Bugün toplum olarak ihtiyacımız olan şey, birbirimizin önüne geçmek değil; hak edenin hakkını teslim etmektir. Bir başkasının hakkını gasp ederek yükselmek gerçek başarı değildir. Gerçek başarı, hak ederek yükselmek ve yükselirken başkasının hakkına göz dikmemektir. Liyakat; torpilin karşısında adaletin, kayırmacılığın karşısında hakkaniyetin, cehaletin karşısında bilginin ve ayrımcılığın karşısında eşitliğin adıdır.Bir ülkenin geleceğini gerçekten güçlü kılmak istiyorsak, çocuklarımıza ve gençlerimize şu duyguyu vermeliyiz:
“Çalışırsan, kendini geliştirirsen ve doğru olanı yaparsan, hak ettiğin yere gelebilirsin.” Çünkü liyakatın hâkim olduğu yerde umut vardır. Adalet vardır. Güven vardır. Ve en önemlisi, geleceğe inanç vardır.Sonuç olarak toparlasak bir toplumun yükselişi, en güçlü olanın değil; en ehil, en dürüst ve en liyakatli olanın sorumluluk aldığı gün başlar.
MAKAM’dan GÜÇ ALANLARDAN DEĞİL, MAKAMA GÜÇ VERENLER DE OLUN.