Merhaba saygıdeğer Şehir Gazetesi okurlarımız. Son zamanlarda bir Yapay Zeka furyası aldı başını gidiyor ve önünü tutabilen yok. Bir yapay zekanın son sürümünü gördüğümde “Bundan daha iyisi artık yapılamaz.” diyorum ama daha bir hafta geçmeden ondan kat kat güçlü bir yapay zekanın yayınlanmasına şaşırıyorum.
Yapay zeka üzerine son zamanlarda çok düşünüyorum, araştırma yapıyorum. Bu konuda oldukça fazla felsefi, hukuki ve yapısal tartışmalara katılıyorum ancak bu yapay zeka tartışmaları genelde "İşimizi elimizden alacak mı?" sorusuna sıkışıp kalıyor. Fakat teknoloji dünyasının arka odalarında çok daha büyük bir kavga dönüyor. Bir tarafta yapay zekanın insanlığı binlerce yıllık kıtlık belasından kurtaracağını savunan Tekno-İyimserler, diğer tarafta ise bu durumun devasa bir toplumsal çöküş getireceğini söyleyen Şüpheciler.
Peki bu iki taraf tam olarak neyi savunuyor ve süreç pratikte nasıl işleyecek? Bugün siz değerli Şehir Gazetesi okurlarımızla bu konu üzerine biraz konuşmak istedim.
1. İyimserler Kanadı
Bu görüşün en ateşli savunucusu (şu meşhur ChatGPT’nin sahibi olan OpenAI şirketinin CEO’su)Sam Altman. Altman’ın "Her Şey İçin Moore Yasası" (Moore's Law for Everything) başlıklı ünlü tezine göre denklem çok basit bir ekonomik mekanizmaya dayanıyor:
• Maliyetlerin Çöküşü: Bir malın veya hizmetin pahalı olmasının sebebi, arkasındaki insan emeği ve zeka maliyetidir. Yapay zeka, tıpkı bilgisayar çiplerinin ucuzlaması gibi, "zeka ve analiz" maliyetini sıfıra yakın bir noktaya çekecek.
• Fiziksel Dünyaya Yansıma: Zeka ucuzladığında; otonom robotlar tarımı, inşaatı, sağlık hizmetlerini ve üretimi devralacak. Bu da gıdadan barınmaya, eğitimden tıbbi tedaviye kadar her şeyin üretim maliyetini inanılmaz oranlarda düşürecek.
• Sonuç (Bolluk Çağı): Bir şeyin maliyeti sıfıra yaklaştığında, o şey artık lüks değil, hava ve su gibi herkesin erişebildiği bir nesneye dönüşür.
Silikon Vadisi’'nin efsane yatırımcısı Marc Andreessen ise yayımladığı "Tekno-İyimser Manifesto” da teknolojinin yarattığı her sorunun yine daha fazla teknolojiyle çözüleceğini, yapay zekanın yoksulluğu nihai olarak bitirecek tek araç olduğunu savunuyor. Bu kanada göre devletler, yapay zeka şirketlerinin ürettiği devasa serveti vergilendirip herkese "Evrensel Temel Gelir" dağıtacak ve insanlık mecburi işçilikten kurtulacak.
2. Şüpheciler Kanadı
Karşı taraftaki isimler ise bu anlatıyı tehlikeli bir masal olarak görüyor.
Nobel ödüllü ekonomistimiz Daron Acemoğlu, "İktidar ve Teknoloji" adlı eserinde teknolojik gelişmelerin kendiliğinden refah getirmeyeceğini tarihsel örneklerle kanıtlıyor. Acemoğlu'na göre Sanayi Devrimi de ilk 100 yılında işçilere refah değil, sefalet ve 16 saatlik çalışma günleri getirdi. Acemoğlu’nun temel eleştirileri şunlar:
• Gücün Merkezileşmesi: Yapay zeka teknolojisi Microsoft, Google ve Nvidia gibi bir avuç dev şirketin elinde toplanıyor. Üretim maliyetleri düşse bile bu şirketler tekel konumunda olacağı için fiyatları düşürmek yerine kârlarını artıracaklar. Bu da "Bolluk Çağı" değil, birkaç teknoloji baronunun tüm dünyayı yönettiği bir dijital feodalizm yaratacak.
• "Gereksizler Sınıfı": Ünlü tarihçi Yuval Noah Harari ise konunun insani boyutuna dikkat çekiyor. Sistem insan gücüne ihtiyaç duymadığı an, tarihte ilk kez kitleler "sömürülen" değil, tamamen "işe yaramayan/gereksiz" bir sınıfa dönüşecek. Harari'ye göre sadece maaş vermek insanlara hayat amacı vermez; bu durum kitlesel depresyon ve toplumsal patlamalara yol açar.
• Fiziksel ve Çevresel Engel: Yazılımı kopyalamak bedavadır ancak robot yapmak için lityuma, çip üretmek için nadir toprak elementlerine ve veri merkezlerini çalıştırmak için devasa elektriğe/suya ihtiyaç var. Fiziksel dünya, yazılım gibi sonsuz ve bedava olamaz.
Hangisi Haklı Çıkacak?
Asıl mesele yapay zekanın ne kadar zeki olacağı değil, bu teknolojinin getirdiği devasa servetin nasıl bölüşüleceğidir. Şirketler bu gücü tekellerinde tutarsa şüphecilerin korktuğu kabus; doğru politikalarla topluma yayılabilirse iyimserlerin vadettiği refah çağı gerçek olacak. Önümüzdeki 20 yıl, insanlık tarihinin en büyük servet ve güç savaşında tarafımızı seçtiğimiz dönem olacak.
Haftaya görüşmek dileğiyle. Sağlık ve teknoloji ile kalın..